Het leven gaat verder

Een kort verslagje van deze week. Arieke heeft een aantal toetsen ingehaald, die ze vorige week uiteraard niet kon maken. De eerste resultaten van ons doorzettertje zijn prachtig.
Wouke is ook weer beter. Eergisteren is ze met de school wezen kanoën op de Lesse in de Belgische Ardennen. Sindsdien loopt ze te klagen over spierpijn en zegt ze overal verbrand te zijn door de zon. Maar, zeggen wij, het was slechts 22 km kanoën, er komt dus ook een "ietsie kunsten" bij.
Janneke heeft gewerkt en vroeg zich inmiddels af of ze het makelaarsvak niet leuker zou vinden dan een studie psychologie.  Dat laatste staat nog steeds bovenaan, maar wel wankelend. Donderdagavond kreeg ze ook nog haar felbegeerde VWO-diploma uitgereikt. Oma en opa Bouwheer waren er ook voor naar Middelharnis gekomen. Janneke's Pa was er blij mee en toen zijn dochter ook nog eens een prijs kreeg voor haar Profielwerkstuk was hij ook nog wel wat extra trots op haar.
Johan tenslotte is mee geweest met het schoolkamp naar Burgh Haamstede.  Hij heeft het er enorm naar zijn zin gehad. De eerste nacht had hij helemaal niet geslapen, volgens eigen zeggen. De tweede nacht drieëneenhalf uur. Desondanks heeft hij alles weten te volbrengen, maar gisteravond zat hij wel te knikkebollen op de bank.
Zelf ben ik deze week o.a. bezig geweest met afhandelen van allerlei zaken die altijd moeten gebeuren na het overlijden van mensen. Dat is eigenlijk best lastig, maar ik probeer er maar niet teveel bij na te denken en dan lukt het wel.
Uiteraard gaan onze gedachten voortdurend richting Anja. Telkens zijn er van die momenten dat het door je heen schiet: wat zal ze dat leuk vinden..., maar vervolgens realiseer je je dat hier geen sprake meer van kan zijn.
Deze week heb ik eindelijk ook tijd gevonden om alle rouwkaarten door te nemen. Dat waren er heel veel. En het was bijzonder ontroerend. Van familie, dichterbij, of ook wat verder weg. Zoveel mensen die wij kennen van ons dorp en ons eiland. Ook van vroeger, bijv. van plekken waar Anja eerder heeft gewerkt. Maar ook kaarten uit Westzaan, waar we twee jaar hebben gewoond. En ook heel veel uit gemeenten van de kerk. Van sommige gemeenten moet haast iedereen  een kaart hebben gestuurd. En wat er dan soms bij is geschreven.... Gedachten vermenigvuldigen zich, herinneringen komen boven. Het stemt tot grote dankbaarheid dat velen met ons meeleven.
Veel mensen komen ook nog terug op de indrukwekkende rouwdienst. De wijze waarop Anja is gestorven en het rijke getuigenis dat zij daar bij heeft mogen geven is voor ons troostrijk. En misschien ook nog wel voor anderen tot zegen.
Anja was degene die heel eenvoudig zich door genade heeft mogen overgeven aan genade en daar genoeg aan had. "Moede kom ik, arm en naakt tot de God die zaligmaakt." Kortom, het gaat dan niet om haar, maar om de God van haar. Haar Zaligmaker. En ons moet het daar ook om maar gaan.
Martin

P.s. Deze week verschenen in ons kerkblad Onder de Vijgenboom nog een paar mooie stukjes naar aanleiding van de begrafenis van Anja. Als een aantal mensen hun exemplaar van dat blad - als zij dat niet meer nodig hebben - bij ons door de brievenbus zouden willen duwen, zouden wij u zeer erkentelijk zijn. Ik zou ze dan door kunnen geven aan familie.

Rouwdienst

Ik zou nog terugkomen op de rouwdienst. Gelukkig was er plaats genoeg in de kerk; we waren eerder bang dat we niet alle mensen een plek zouden kunnen geven. Ik/wij zag(en) er enorm tegenop. Het is ook heel moeilijk om samen met je kinderen hun moeder en mijn vrouw de kerk binnen te brengen.  Als je dan samen tussen de rijen door loopt, gaat er heel wat door je heen. En toch viel daarna alles van me af. Het was een rijke dienst waarin een machtig getuigenis mocht klinken. En het was precies zo geweest als ds. Oorschot zei. We treuren, maar niet als degenen die geen hoop hebben. Onze bede is dat anderen hierdoor ook mogen worden ingewonnen. Na de rouwdienst gingen we naar de begraafplaats. Samen met Anja's vader droegen we Anja naar haar laatste rustplaats. We hadden tevoren afgesproken allemaal een handje aarde in het graf te werpen om daarmee te laten zien dat we haar begraven. De Bijbel spreekt over zaaien in de aarde. Het zaad valt in de aarde opdat het vrucht draagt. Eens zal zij worden opgewekt, haar Heere tegemoet. Het apostolicum belijdt: "ik geloof de wederopstanding des vlezes en het eeuwige leven." Ondanks het verdriet en het gemis, kijken we er toch ook met vreugde en dankbaarheid op terug. Na terugkomst in de kerk en  de nabegrafenis van oud. Kuiper was er gelegenheid tot condoleren. Het stemt dankbaar dat er zovelen om ons heen staan.


Gisteren zijn we uit de kerk nog een keer naar de begraafplaats geweest. Na de vele regen van de ochtend was het inmiddels mooi weer geworden.  Wat een rust heerst er dan. Het stemt tot dankbaarheid.


Vandaag begon het "gewone" leven weer. Althans, wat is nu nog gewoon? Wouke is ziek. Ze is grieperig en moest thuisblijven. Arieke had vandaag vrij, maar gaat morgen toetsen inhalen die ze vorige week niet heeft kunnen maken. Johan vond het fijn weer naar school te gaan en Janneke is gaan werken in Middelharnis. Johan zou vandaag beslissen of hij later deze week meegaat met het schoolkamp. Hij was zo blij dat hij weer naar school kon dat hij eind van de ochtend in de klas aankondigde toch mee te zullen gaan. Ik vind het wel lastig, maar het is voor hem wellicht het beste om dit toch te proberen. En als het onverhoopt niet meer lukt met hem, heb ik hem snel uit Burgh Haamstede naar huis gehaald. Janneke krijgt donderdag haar diploma. En Wouke zou ook nog met school gaan kanoën in de Ardennen, maar door haar ziek-zijn is dat nog onzeker. Zelf moet ik deze week nog verschillende dingen i.v.m Anja's overlijden afhandelen. Daarnaast moet hier in huis de boel op orde worden gebracht. En last but not least hoop ik een preek voor zondag te mogen maken. Dat vraagt afhankelijkheid.
Martin

Onwerkelijk

Het zijn wat onwerkelijke dagen. Je valt eigenlijk in een gat. De vermoeidheid slaat toe na alles wat we de laatste dagen hebben meegemaakt. En ineens is er rust. Ineens hoeven we nergens meer heen. We praten samen. Vanmiddag hebben we een strandwandeling gemaakt bij Ouddorp. Samen hebben we ondanks alles toch goede dagen. Even maken we zo nog een pas op de plaats voor we volgende week het gewone leven weer oppakken.
En die nieuwe week begint morgen in de kerk. Daar zien we naar uit.
Martin

Vandaag

Vandaag is Bernhard jarig. Janneke's vriend wordt 18. En samen vieren we dat. Niet op de manier, zoals we dat altijd deden, maar er aan voorbij gaan kan en mag ook niet.

Bernhard van harte gefeliciteerd! Gods zegen voor het nieuwe levensjaar, samen met Janneke.

Martin

Omhoog

Fiere vlam van weleer

Al langer flakkerend

Een klein gloeiend pitje

Zo klein, nauwelijks te zien

Doofde haast ongemerkt

Een kringeltje steeg op naar omhoog

Naar omhoog

(Martin Diepeveen)

Misverstand

Vandaag was het voor ons een moeilijke en ook mooie dag. Ik kom er later nog op terug. Ik wil echter heel graag een ding hier even kwijt. In het stuk dat ik ds. Oorschot heb gegeven en waarvan hij een gedeelte heeft voorgelezen maakte ik melding van preken die m.i. onder de maat waren. Dit zou misverstand kunnen oproepen, alsof ik daar onze vorige predikant mee op het oog had. 
Daarom dit: onze broeder en vriend ds. W.M. van der Linden, die zo vaak Anja thuis of in het ziekenhuis heeft bezocht, bedoelde ik daar zeker niet mee. 
Het ging om een gastvoorganger in de periode dat onze eigen dominee het even wat rustiger aan moest doen. En over die prediker van elders zeg ik er maar meteen bij dat niemand volmaakt is. Hij niet. En ikzelf dus ook niet. Ik heb ook wel eens preken waarvan ik later denk: "nee." Het was wel spijtig voor Anja, want zij keek uit naar de Woordbediening en werd teleurgesteld.
Martin

Dankwoord

Hieronder de tekst van het dankwoord zoals ik dat vanmiddag ongeveer heb uitgesproken aan het graf van onze lieve Anja.

Een dankwoord. Dat wordt geen lijstje met namen die ik nalopen en een voor een noemen zal.

Als ik terugdenk aan drie jaren ziek-zijn komt er een lange rij ziekenhuizen langs, artsen en verpleegkundigen. Vooral Rotterdam en Nijmegen, maar ook Dirksland en Maastricht. Ook de mensen in de Calando en last but not least onze huisarts en de huisartsenpost. Mensen die hebben gevochten voor Anja’s leven, of het uiterste hebben gedaan om haar lijden te verlichten. Vele namen.

Ook anderen. Mensen die biddend om ons heen stonden en staan. Mensen die ons de helpende hand boden. Met het eten, met de strijk. Mensen die een taart brachten, of boodschappen, of een envelop door de deur duwden, omdat zieke tijden ook dure tijden zijn. Mensen die voor ons baden. Moet ik de namen noemen van hen die in het pastoraat een luisterend oor hebben geboden en een woord uit het Woord mochten spreken, tot zelfs nu bij de begrafenis toe? Ik kan en moet heel veel opnoemen, waar we ons vaak beschaamd bij hebben gevoeld. Wat een liefde. Mag ik het zo zeggen, liefde, waarin wij ook hebben gevoeld een band die boven het aardse uitgaat. Wij zijn u intens dankbaar voor alles. Onuitsprekelijk. Namen noemen, er is geen beginnen aan, eigenlijk.

Behalve een Naam. Een Naam die onder de hemel gegeven is tot zaligheid. Door wie wij behouden moeten worden. Een Naam die Anja heeft leren kennen. Jezus. Hij zei ooit: dit gebod geef ik u dat gij elkander liefhebt, zoals ook Ik u liefgehad heb. Dat zou dan het mooiste zijn als wij elkaar mogen liefhebben vanuit Zijn liefde. Zijn liefde waarmee Hij zich voor verloren zondaren heeft overgegeven in de dood.

Dan word het: bedankt in Christus.

Condoleren

Gisteren was er gelegenheid tot condoleren. Wat bijzonder om te bemerken dat zoveel mensen in deze moeilijke tijden om ons heen willen staan en samen met ons verdrietig zijn. Velen uit Stellendam. Ook kinderen van school. Dapper hoor! Dat zou onze Anja, jullie juf, zo fijn hebben gevonden. Vooral voor hen hebben we de kist maar dicht gelaten met een mooie foto en haar Bijbeltje erbij. Er waren ook mensen die er soms een heel lange reis voor over hebben gehad. Mensen met wie je graag een poosje had doorgesproken, omdat we elkaar lange tijd niet hadden gezien. Op zo'n avond ontbreekt daarvoor de tijd.  Helaas, helaas. Maar het gaf ons reden tot dankbaarheid. Het was ... ik heb er geen woorden voor.
Vandaag is de begrafenis. Daar schrijf ik later nog wel over.
Martin

Rouwkaart 2

Helaas zijn er bij het maken van de rouwkaart enkele storende fouten ingeslopen. We hebben nog geprobeerd om de eerste zending bij PostNL terug te halen, maar dat bleek niet meer mogelijk. Sommigen hebben dus een kaart ontvangen waarin Anja als mijn echtgenoot staat genoteerd en Janneke's vriend Benhard heet in plaats van Bernhard. Het is heel jammer, maar waar gewerkt wordt, worden nu eenmaal fouten gemaakt.

Voor wie de kaart zou willen bewaren en liever een foutloos exemplaar heeft, zal er bij het condoleren nog wel een aantal goede kaarten liggen. Zolang de voorraad strekt. In elk geval heb ik op de Blog hieronder de juiste versie geplaatst.
Martin

Rouwkaart

(klik op de afbeelding)

Anja overleden (update)

Het was emotioneel om vanmorgen samen naar de kerk te gaan, maar ook goed. Mooie preek gehoord.

Het condoleren is op woensdagmiddag van 15:30 tot 16:30 en 's avonds van 19:00 tot 20:30.

Anja overleden

Vanmorgen  is Anja overleden. Ik werd gebeld door een van de verpleegkundigen van Calando dat ze het niet vertrouwde met Anja en dat het misschien beter was als ik even kwam kijken. Toen ik aankwam zag ik wat ze bedoelde. Anja wilde dat ik bij haar bleef. Iemand van Stellendam was zo vriendelijk om de kinderen naar Dirksland te brengen. Een ander haalde Janneke op uit de bibliotheek in Middelharnis en zodoende waren we er allemaal bij. Ze was wel helder, maar kon moeilijk meer praten. Ik vroeg haar of ze bang was, maar dat was ze niet. En of ze wist waar ze heen ging. Ja. Dat ligt heel vast voor je hè? Ja. We hebben samen nog gebeden. En zo is ze om 11:40 overleden. We mogen geloven dat ze een goede ruil heeft gedaan. Haar overlijden is voor ons ontzettend erg. Maar anderzijds kun je er jaloers op zijn als je zo'n sterfbed mag hebben. In Christus ontslapen.

Vanavond wordt Anja nog thuis gebracht.

De begrafenis is afgesproken voor donderdagmiddag 21 juni om 13:30 vanuit de Bethelkerk te Stellendam. Woensdag is er condoleren, maar de tijdstippen daarvan kan ik nog niet doorgeven.
Nog een verzoek heb ik ook. Wij hebben een tamelijk grote familie die van ver moet komen. Om die reden hebben we verder liever geen bezoek aan huis. Bovendien bewaren we dan ook nog een beetje de rust binnen ons gezin. U zult dat ongetwijfeld kunnen begrijpen.
Martin

Geslaagd

Janneke heeft haar VWO-diploma gehaald. Geweldig! Wat zijn wij blij.

Wisselend

Het is heel wisselend hoe het met Anja gaat. Er zijn dagen achter elkaar dat ze grote moeite heeft om niet voortdurend weg te suffen. Een gesprek wordt dan moeilijk. Maar andere keren is ze best helder. Gisteren ging het bijvoorbeeld weer best aardig en konden we fijn contact hebben. En dan ben je al weer dankbaar met de kleine dingen van de dag. Ze heeft gelukkig weinig pijn, hoewel aan veel dingen wel is te merken dat de ziekte zich doorzet.
Voor haar en vervolgens ook voor ons is het een bijzondere rust dat ze vertrouwen mag hebben in haar Heiland. Iedereen zal begrijpen dat dit ene dag meer is dan de andere en dat er ook wel eens moeilijke ogenblikken zijn, maar wat uiteindelijk overblijft is wat de Heere tegen haar heeft gezegd. En dan geldt toch: "Hij laat niet varen de werken van Zijn handen." Het zijn dingen die worden geschonken en die je daarom ook niet zomaar even kunt pakken. Dan sta je keer op keer verwonderd dat ze toch weer de rust krijgt en mag getuigen van haar hoop. Zoals ik al eens eerder schreef, ze ligt te wachten tot ze wordt thuis gehaald. En dan gaat het eigenlijk dus helemaal niet slecht, maar juist goed, zoals deze week nog terecht werd gezegd.
Wij, die er als gezin om heen staan, voelen de pijn van het naderende afscheid. Dat is moeilijk en zwaar. En toch is er blijdschap en dankbaarheid.
Vandaag is het de dag dat Janneke de uitslag van haar examen krijgt. Heel spannend. Als we om drie uur vanmiddag geen bezoek van haar mentor hebben gehad is ze geslaagd. Wel fijn trouwens dat op de Prins Maurits de mentoren dit persoonlijk komen zeggen en het niet afhandelen via een telefoontje, zoals op sommige scholen ook wel gebeurt.
Martin

Zaterdagavond

Ik zit momenteel bij Anja. Het is al wat later op de avond en ik was eigenlijk al naar huis gegaan, maar ze belde me en vroeg of ik wilde komen. Ze was aan het overgeven en dan is het fijn als je iemand bij je hebt. Inmiddels probeert ze wat te slapen in de hoop dat alles weer wat tot rust komt.
"Heere, Gij aanschouwt de moeite en het verdriet, opdat men het in Uw hand geve (psalm 10."
Martin

Regenwolken

Dinsdag schreef ik nog dat Anja toch weer wat vooruit was gegaan, maar die opleving was maar tijdelijk. De pijn is vrij goed onder controle en het wordt haar in Calando aan alle kanten zo gemakkelijk mogelijk gemaakt, maar de laatste dagen wordt ze wel steeds slaperiger en suffer. Contact gaat nog wel, maar ze moet er steeds meer moeite voor doen. Vanavond zijn allemaal samen naar haar toe geweest. De kinderen gingen tegen acht uur met de bus naar huis. Zelf ben ik toen nog een poosje gebleven, maar we hebben nauwelijks een woord gewisseld, omdat ze telkens in slaap valt. Toen ik vanmiddag bij haar was, was het al niet veel beter.
We hebben samen gelezen uit Romeinen 8, gebeden en er ook nog wat over doorgesproken. Dat geeft toch troost in alles.
Als ik naar buiten kijk, zie ik donkere regenwolken heel laag voorbij trekken. Er schijnt ook nog kans te zijn op onweer. Maar onder de wolken door zie ik in de verte toch ook nog een stukje blauwe lucht. Symbolisch?
Martin

Toch weer iets beter

Vanaf vorige week woensdag tot en met zondag is Anja beroerd geweest van de morfinepomp. Tijdens het bezoek zakte ze telkens weg en een gesprek voeren was niet echt goed meer mogelijk. Best aangrijpend. Het is net of je elkaar dan al een beetje aan het kwijtraken bent. Gisteren echter was ze ineens toch weer wat helderder. Ze kreeg weer interesse in dingen en begon vanuit haar bed weer dingen hier in huis te bedisselen. We moesten hierom denken en zus en zo doen, enz. En zo ken ik haar weer. Dankzij de morfinepomp is het hoesten ook een heel stuk minder geworden.
Zaterdag was Wouke jarig. We hebben dat bij Anja gevierd en het was ondanks alle zorgen toch gezellig.
Zondagmiddag moest ik in Sint Annaland preken. We zijn daar allemaal samen heengegaan en daarna naar Anja geweest.
Hier heb ik inmiddels Janneke het grootste deel van de dag om mij heen. Haar examen is achter de rug en nu heeft ze niks meer te doen. En aangezien ze graag over van alles en nog wat praat en ik de enige ben tegen wie dat kan. Dus ja, mijn 'rust' is over. Maar het is wel aardig zo. Gisteren had ze haar eerste rijles en daar is ze nog helemaal vol van. Het ging niet onaardig.
Martin