Het is vandaag drie jaar na het overlijden van Anja. Ik heb de laatste tijd niet meer geschreven op de blog. Waarom eigenlijk niet? Was er niets te vertellen soms? Nee, eigenlijk niet veel bijzonders. De dingen lopen zoals ze in elk normaal gezin er ongeveer aan toegaan met "ups and downs". Dat is eigenlijk wel vermeldenswaardig, want wij hebben ondervonden dat het ook anders kan. Ik ben er dankbaar voor dat het gaat zoals het gaat.
Vorige week is Wouke geslaagd voor de Havo. Ze gaat volgend jaar in Rotterdam de opleiding Gezondheidszorgtechnologie volgen. Janneke loopt stage in het Gelreziekenhuis in Zutphen voor haar HBO-V-opleiding. Arieke studeert Nederlands aan de Hogeschool Utrecht. En Johan gaat naar verwachting naar Havo-4. En Jip is er natuurlijk ook nog, Zelf heb ik e i n d e l i j k mijn scriptie zo goed als klaar.... Kortom, reden voor dankbaarheid bij ons.
Ik ben al een poosje aan het nadenken over de toekomst van onze blog. Deze offline halen ben ik niet van plan. Maar het is de vraag of ik er nog mee door moet gaan. Uiteindelijk was het "Anja's ding." Stoppen dan? Eventueel een eigen blog beginnen? Dat laatste weet ik nog niet. Het eerste wel. Ik ben van plan om dit als laatste bericht te plaatsen. Althans, ik wil wel een voorzichtig voorbehoud maken voor bijzondere aanleidingen om toch iets te schrijven.
Kan ik vandaag een evaluerend bericht schrijven over de achterliggende tijd? Nee, dat gaat niet. Voor mij - en dat geldt voor ons allen - is de periode van Anja's ziek zijn en overlijden geen afgesloten hoofdstuk. Je blijft er mee aan de gang. De ene keer is dat sterker dan de andere, maar het is nooit weg. In het pastoraat ontmoet ik natuurlijk mensen die ook geliefden zijn verloren. Ook zij hebben levenslang.
Het is een reëel gevaar dat dit verlies je verlamt, althans zo voel ik dat wel. Het is een dagelijkse opgave om je daartegen te verzetten.
Wat doet het voor je geloof? Ik las een aantal jaren geleden van een predikant die ook zijn vrouw was verloren. En daarmee zijn geloof in God en het hiernamaals.
Ik kan daar eigenlijk weinig mee. Is het bij het overlijden van zijn vrouw pas echt tot hem doorgedrongen dat mensen sterven? Ik neem aan dat hij ook wel rouwdiensten heeft geleid. Hoe heeft hij die dan eigenlijk beleefd? Waarom hebben die overlijdens hem al niet eerder van zijn geloof afgeholpen? Dat zullen toch ook geliefde echtgenotes bij zijn geweest, niet van hem, maar wel van andere mannen. Hij zal hun verdriet toch wel hebben bemerkt?
Het bevreemdt mij dat pas bij zijn eigen vrouw het kwartje viel.
In elk geval is zijn ontwikkeling bepaald niet de mijne. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat het mij onberoerd heeft gelaten. Emotioneel niet, maar in mijn denken ook niet. Ik weet niet of anderen dat in mijn preken merken. Waarschijnlijk wel. Het is geen bewuste opzet, maar het gebeurt gewoon. Ik probeer dat overigens wel zoveel mogelijk te voorkomen, omdat ik vind dat het om het Woord Gods moet gaan en niet om de prediker met zijn ervaringen en gedachten.
Ik heb naar aanleiding van Anja's sterven al wel vaak gedacht: waarom hoor je niet veel vaker dat mensen met goede hoop mogen heengaan. Enerzijds blijft sterven natuurlijk voor ieder mens een ontzaglijk gebeuren en dat dit heel existentële angsten kan oproepen; dat is niet meer dan logisch. De Schrift heeft het niet voor niets over de laatste vijand die teniet gedaan moet worden. Bovendien is de zekerheid van het geloof het werk van de Heilige Geest. Maar anderzijds..., als je nu je hele leven hebt mogen horen van Gods rijke vergevende genade in Christus en het komt nooit tot een doorbraak, waar ligt dat dan aan? Menselijkerwijs gesproken dan....
Ik heb daar wel ideeën over, maar ik ben er nog niet over uitgedacht. Het moet nog verder rijpen. Aan onbezonnen verhalen heeft niemand iets. Maar gaat er in het hele proces van "Bijbel > prediking > prediker > hoorder" ergens niet iets mis? Hoe zit het met evenwicht in onze theologie? Wie de brieven in het Nieuwe Testament leest, die ontmoet daarin toch een ander, vrijmoediger en blijmoediger christen dan wij tegenwoordig over het algemeen zijn. Terwijl dat toch niet ten koste is gegaan van de geestelijke diepgang. Misschien dat ik over zulke vragen t.z.t. wel eens een blog begin.
In elk geval heb ik nog genoeg te overdenken na alles wat er is gebeurd. Ik moest denken aan afgaand tij. Na de vloed blijven op de zandplaten en het strand allerlei dingen achter. Het zeewater heeft heel wat aangespoeld. Wie daar een wandeling maakt, komt van alles tegen. Een stuk van een net. Een jerrycan. Wrakhout. Maar ook kwallen en schelpen. Kortom heel divers.
Zo is op de zandplaat van mijn leven na de driejarige overstroming van Anja's ziek-zijn ook heel wat blijven liggen. Nu het eb wordt, komen die dingen tevoorschijn, aangespoeld door de vloed. Wat doe ik er mee? Opruimen soms? Je herinneringen zien uit te wissen? Wie met eb op zo'n plaat loopt schopt wel eens een keer iets weg. Is dat het, wat ik zou moeten doen?
Mijn overtuiging is het dat de Heere ons ook door onze levenservaring dingen wil leren. En zo wil ik dingen van de zandplaat oppakken en die stuk voor stuk bekijken en daar lessen uit trekken. Lessen, dus meervoud. Elke vondst heeft namelijk een eigen verhaal. Het overblijfsel van een net is van heel andere aard dan een lege schelp.
Misschien dat ik het maar op die manier moet gaan doen. Geen groot alomvattend verhaal, maar de gevonden stukjes op hun eigen merites beoordelen. Soms half uit het zand gepakt, andere keren bovenop, alsof ze er net neergelegd zijn. Het ene is door de vloed ver het strand mee opgenomen, maar het andere buitelt nog altijd mee met de golven van de branding.
Als ik nu namelijk vraag naar de zin en het doel van alles wat is geschied, dan kan ik daar niet een eenduidig antwoord op geven. Er zijn stukjes die ik heb mogen gaan begrijpen. Maar er is ook veel dat vragen op blijft roepen. Zelfs weerstand. Dingen moeten daarom worden onderzocht en gewogen. Dat is een taak: om te leren van het leven.
Soms kunnen er dan antwoorden bij komen. Maar er blijven er ook onbeantwoord. We zullen het moeten doen met een theologia viatorum, dat wil zeggen: het beperkte kennen van pelgrims onderweg, Dat moet ons maar heel bescheiden maken.
Niet dat ik geloof dat er helemaal geen antwoorden zijn, maar wel dat een mens die in zijn of haar leven niet altijd ontvangt. "Nu kennen wij ten dele." Er blijft dus een tegoed voor het toekomende leven. Als geloof overgaat in aanschouwen (de theologia visionis). Als God de tranen van de ogen afwist...
En die pelgrim, die onderweg is, die houdt het onderweg bij het Woord. Hij of zij doet het met dat stukje dat die lamp voor hem of voor haar uit schijnt:
Een lamp voor mijn voet, een licht op mijn pad (Psalm 119 vers 105). Zoals wij nu een zaklampje kunnen gebruiken om in het donker niet te struikelen over een steen. Wij kunnen dan niet de hele weg overzien: alleen dat gedeelte dat voor onze voeten uit wordt beschenen.
Maar er is wel vertrouwen dat die weg toch naar huis voert! Omdat het Woord, Gods Woord, betrouwbaar is. Het levende Woord, dat is de Heere Jezus Christus, die met Zijn volbrachte werk op aarde Zelf de weg naar het Vaderhuis gebaand heeft en zo Zijn kerk is voorgegaan. Straks haalt Hij haar eeuwig thuis!
Martin